Đau đầu là triệu chứng phổ biến, gần như ai cũng từng gặp trong đời. Có người chỉ đau đầu nhẹ trong vài giờ do thiếu ngủ, căng thẳng. Nhưng cũng có người đau lặp đi lặp lại, kéo dài nhiều ngày, ảnh hưởng đến khả năng tập trung, giấc ngủ và chất lượng sống. Vậy đau đầu là gì, đâu là những loại đau đầu thường gặp và khi nào người bệnh cần đi khám?
Đau đầu là gì?
Đau đầu hay nhức đầu là cảm giác đau, căng tức hoặc khó chịu xuất hiện ở vùng đầu hoặc mặt. Về cơ chế, đau đầu xảy ra khi có một nguyên nhân nào đó kích thích các dây thần kinh trong cơ thể, khiến chúng gửi tín hiệu đau đến não.
Theo số liệu năm 2021 của Tổ chức Y tế Thế giới, chứng đau đầu ảnh hưởng đến khoảng 40% dân số toàn cầu, trong đó tỷ lệ nữ giới bị đau đầu nhiều hơn nam giới. Bệnh lý này không chỉ gây khó chịu, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất làm việc, giấc ngủ, khả năng tập trung và chất lượng sống.
Các loại đau đầu thường gặp và triệu chứng phân biệt
Ngày nay, y học ghi nhận có hơn 150 loại đau đầu khác nhau. Tuy nhiên, trong thực tế, người bệnh thường gặp nhất một số dạng đau đầu dưới đây.
Đau nửa đầu
Đau nửa đầu (Migraine) thường gặp ở người trưởng thành từ 35–45 tuổi, đặc biệt là nữ giới. Đau nửa đầu thường gây cảm giác đau nhói ở một bên đầu. Cơn đau có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày và thường nặng hơn khi người bệnh vận động. Khi bị đau nửa đầu, người bệnh có thể nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh, mùi, đồng thời kèm buồn nôn hoặc nôn.
Đau đầu do căng thẳng
Đau đầu do căng thẳng (Tension-type headaches – TTH) đặc trưng với triệu chứng căng tức hoặc siết chặt quanh đầu, cảm giác giống như có một dải băng quấn quanh trán hoặc hai bên thái dương. Cơn đau có thể lan xuống vùng cổ hoặc từ cổ. Dạng đau đầu có thể liên quan đến căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ hoặc tình trạng căng cơ vùng cổ.
Đau đầu từng cơn (cụm)
Đau đầu từng cơn, hay còn gọi là đau đầu cụm (Cluster headache – CH) là dạng đau đầu nguyên phát có cường độ rất dữ dội. Đau đầu từng cơn chỉ xảy ra trong thời gian ngắn và tái phát nhiều lần trong ngày. Cơn đau thường tập trung quanh một bên mắt, có thể kèm chảy nước mắt, đỏ mắt, sụp mí, bồn chồn, khó ngồi yên trong cơn đau.
Đau đầu do cổ
Đau đầu do cổ (Cervicogenic Headache) là dạng đau đầu có nguyên nhân bắt nguồn từ cột sống cổ hoặc các mô mềm quanh cổ. Người bệnh thường đau một bên đầu hoặc mặt, đau bắt đầu từ vùng gáy rồi lan lên sau đầu, thái dương. Cơn đau có thể đi kèm cứng cổ, đau cổ vai gáy, hạn chế xoay cổ, đau lan xuống vai hoặc cánh tay, đôi khi kèm buồn nôn.
Đau đầu do viêm xoang
Đau đầu do viêm xoang thường liên quan đến tình trạng viêm hoặc tắc nghẽn các xoang vùng mặt. Người bệnh có thể đau vùng trán, má, quanh mắt, kèm nghẹt mũi, chảy dịch mũi, nặng mặt hoặc đau tăng khi cúi đầu.
Đau đầu do lạm dụng thuốc
Đau đầu do lạm dụng thuốc xảy ra khi người bệnh sử dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc điều trị đau đầu trong thời gian dài. Cơn đau thường xuất hiện nhiều ngày trong tuần, có tính chất dai dẳng, khó chịu và thường nặng hơn khi mới thức dậy. Đây là lý do người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài khi chưa xác định rõ nguyên nhân đau đầu.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đau đầu
Trước khi điều trị, người bệnh cần xác định đúng nguyên nhân dẫn đến cơn đau đầu. Nếu xác định sai nguyên nhân, người bệnh rất dễ điều trị sai hướng. Ví dụ, một cơn đau đầu do căng thẳng có thể cải thiện khi ngủ đủ, giảm stress và điều chỉnh sinh hoạt. Nhưng nếu đau đầu do cột sống cổ, việc chỉ uống thuốc giảm đau hoặc nghỉ ngơi thường chỉ là tạm thời, vì nguyên nhân ở cổ vẫn tiếp tục kích hoạt cơn đau.
Đau đầu nguyên phát không do bệnh lý
Đau đầu nguyên phát là tình trạng đau không phải do một bệnh lý khác gây ra. Các dạng đau đầu nguyên phát thường gặp gồm: Đau nửa đầu migraine, đau đầu do căng thẳng và đau đầu từng cơn…
Những nguyên nhân dẫn đến đau đầu nguyên phát có thể kể đến như:
- Stress/căng thẳng kéo dài
- Thiếu ngủ, thức khuya, rối loạn giờ giấc sinh hoạt
- Tác dụng phụ của một số loại thuốc, bia rượu hoặc cà phê…
- Cơ thể mất nước dẫn đến tình trạng thiếu oxy lên não.
- Thay đổi nội tiết tố ở phụ nữ (sau sinh, tiền mãn kinh hay đang trong chu kỳ kinh nguyệt)
- Tư thế xấu cũng có thể làm tăng căng cơ vùng cổ vai gáy, từ đó góp phần kích hoạt hoặc làm nặng cơn đau đầu
Đau đầu thứ phát do bệnh lý
Đau đầu thứ phát xảy ra khi cơn đau bắt nguồn từ một bệnh lý hoặc rối loạn khác trong cơ thể. Nhóm nguyên nhân này cần được thăm khám và chẩn đoán kỹ lưỡng mới có thể điều trị hiệu quả và hạn chế tái phát.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Bệnh lý về mắt như: Rối loạn điều tiết, tăng nhãn áp hoặc căng mỏi mắt kéo dài có thể gây đau đầu, đặc biệt ở vùng trán, hốc mắt hoặc quanh mắt
- Thiếu máu hoặc giảm tuần hoàn lên não: Khi não không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, người bệnh có thể xuất hiện đau đầu kèm hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi, kém tập trung…
- Viêm xoang: Viêm xoang thường gây đau vùng trán, má, quanh mắt hoặc toàn bộ vùng mặt.
- Các bệnh lý thần kinh – mạch máu nghiêm trọng như: Tai biến mạch máu não, xuất huyết nội sọ, khối u não hoặc nhiễm trùng não. Người bệnh cần đi cấp cứu ngay nếu đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội, kèm nôn ói, sốt cao, mất thăng bằng hoặc rối loạn ý thức.
- Chấn thương hoặc bệnh lý cột sống cổ như: Whiplash (chấn thương do giật cổ), thoái hóa đốt sống cổ, thoát vị đĩa đệm cổ, căng cơ cổ vai gáy, sai lệch cơ học vùng cổ hoặc chèn ép dây thần kinh cổ… đều có thể gây đau đầu. Khi các cấu trúc quanh vùng cổ (đặc biệt vùng C1-C3) bị viêm, chèn ép, căng kéo hoặc mất ổn định, tín hiệu đau có thể lan lên sau đầu, thái dương, trán hoặc quanh mắt.
Khi nào đau đầu cần đi gặp bác sĩ ngay?
Một số trường hợp, đau đầu có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng nghiêm trọng liên quan đến thần kinh, mạch máu não, nhiễm trùng hoặc chấn thương. Vì vậy, nếu cơn đau đầu xuất hiện kèm những biểu hiện bất thường dưới đây, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và xử lý kịp thời:
- Đau đầu đột ngột dữ dội
- Đau đầu mới xuất hiện ở người trên 50 tuổi, đặc biệt khi trước đây ít hoặc chưa từng bị đau đầu tương tự.
- Đau đầu ở người có hệ miễn dịch suy giảm, chẳng hạn như người nhiễm HIV, đang hóa trị hoặc có bệnh nền nặng.
- Đau đầu kèm hoa mắt, nôn ói, lú lẫn hoặc thay đổi tâm trạng bất thường.
- Đau đầu đi kèm thay đổi dáng đi, mất thăng bằng hoặc khó phối hợp vận động.
- Xuất hiện dấu hiệu thần kinh bất thường, như yếu tay chân đột ngột, méo miệng, nói khó, nhìn mờ, co giật hoặc rối loạn ý thức.
- Đau đầu sau té ngã, va đập hoặc chấn thương vùng đầu/cổ, dù ban đầu triệu chứng có vẻ không quá nghiêm trọng.
Các phương pháp điều trị đau đầu hiệu quả
Điều trị đau đầu tại nhà
Với những cơn đau đầu nhẹ, không liên quan đến bệnh lý nghiêm trọng, người bệnh có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh sinh hoạt. Hãy ưu tiên nghỉ ngơi, thư giãn tinh thần, uống đủ nước, ăn uống lành mạnh và duy trì vận động nhẹ như đi bộ, giãn cơ hoặc yoga.
Nếu đau đầu đi kèm căng cơ cổ vai gáy, có thể chườm ấm, chườm lạnh hoặc xoa bóp nhẹ vùng thái dương, trán, cổ gáy để làm dịu cơn đau. Người bệnh cũng nên hạn chế rượu bia, thuốc lá, cà phê và các chất kích thích nếu nhận thấy chúng khiến cơn đau nặng hơn.
Với người làm việc văn phòng, cần điều chỉnh tư thế ngồi, đặt màn hình ngang tầm mắt, tránh cúi đầu quá lâu khi dùng điện thoại và nghỉ giải lao sau mỗi 45–60 phút. Tuy nhiên, nếu cơn đau đầu lặp lại thường xuyên, tăng dần hoặc không cải thiện dù đã nghỉ ngơi, người bệnh nên thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân.
Sử dụng thuốc giảm đau
Một số trường hợp đau đầu có thể đáp ứng với thuốc giảm đau không kê đơn như paracetamol, ibuprofen hoặc aspirin. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc kéo dài khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Việc lạm dụng thuốc giảm đau có thể khiến cơn đau đầu trở nên dai dẳng, thậm chí dẫn đến đau đầu do lạm dụng thuốc.
Đặc biệt với đau đầu liên quan đến cột sống cổ, thuốc giảm đau chỉ giúp kiểm soát triệu chứng đau đầu, không thể điều trị rối loạn ở khớp cổ, cơ vùng cổ vai gáy, đĩa đệm hoặc dây thần kinh cổ.
Liệu pháp nắn chỉnh Chiropractic
Nắn chỉnh Chiropractic là hướng điều trị không dùng thuốc, không xâm lấn, tập trung vào điều chỉnh sai lệch, chèn ép dây thần kinh. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với những trường hợp đau đầu do cổ và đau đầu do căng thẳng.
Trước khi điều trị, bác sĩ Chiropractic sẽ thăm khám cột sống cổ, đánh giá biên độ vận động, tình trạng khớp, cơ, thần kinh và chỉ định chẩn đoán hình ảnh như X-quang khi cần thiết. Quá trình này giúp xác định chính xác nguyên nhân gây đau đầu, từ đó xây dựng phác đồ phù hợp với từng người bệnh.
Dựa trên kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ thực hiện các kỹ thuật nắn chỉnh bằng tay với lực tác động chính xác, nhằm khôi phục vận động tự nhiên của khớp cổ, giảm áp lực lên mô mềm và dây thần kinh. Khi cơ chế gây đau được cải thiện, tín hiệu đau lan từ cổ lên sau đầu, thái dương hoặc quanh mắt cũng sẽ giảm theo.
Bên cạnh nắn chỉnh Chiropractic, phác đồ tại phòng khám cơ xương khớp quốc tế như Chiro Lifestyle còn kết hợp thêm các công nghệ vật lý trị liệu tiên tiến. Điển hình như laser thế hệ IV hỗ trợ kích thích tuần hoàn máu, giảm viêm vùng cổ. Điện xung trị liệu giúp giảm tín hiệu đau truyền lên hệ thần kinh, thư giãn cơ và cải thiện cảm giác căng tức vùng cổ vai gáy.
Sau khi chức năng cột sống cổ được cải thiện, kỹ thuật viên phục hồi chức năng sẽ hướng dẫn người bệnh các bài tập cá nhân hóa nhằm tăng cường nhóm cơ sâu vùng cổ. Đây là nhóm cơ quan trọng giúp nâng đỡ đầu, ổn định cột sống cổ, cải thiện tư thế và giảm nguy cơ tái phát đau đầu.
Là phòng khám chuyên sâu về Cơ xương khớp và Thần kinh cột sống, Chiro Lifestyle luôn hướng đến phác đồ điều trị đau đầu an toàn, toàn diện và bền vững. Mục tiêu không chỉ là giảm đau, mà còn xác định đúng nguyên nhân, khôi phục chức năng cột sống cổ và giúp người bệnh duy trì chất lượng sống tốt hơn.
Đau đầu đang ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày của bạn? Đặt lịch thăm khám tại Chiro Lifestyle để bác sĩ Chiropractic quốc tế giúp bạn tìm đúng nguyên nhân và điều trị đúng hướng.
