Đau Thần Kinh Tọa: Triệu Chứng, Cách Điều Trị Không Xâm Lấn

Đau thần kinh tọa là gì?

Đau thần kinh tọa (Sciatica) là tình trạng đau xảy ra khi dây thần kinh tọa bị kích thích, chèn ép hoặc viêm. Đây là dây thần kinh lớn nhất cơ thể, bắt đầu từ vùng thắt lưng, đi qua mông, chạy dọc xuống mặt sau đùi, bắp chân và có thể lan đến bàn chân, gót chân hoặc các ngón chân.

Đau thần kinh tọa xảy ra khi dây thần kinh tọa bị chèn ép hoặc viêm

Trong y khoa, đau thần kinh tọa còn được gọi là hội chứng rễ thần kinh thắt lưng – cùng, đau thần kinh hông hoặc bệnh lý rễ thần kinh. Tuy nhiên, “đau thần kinh tọa” vẫn là cách gọi phổ biến nhất, mô tả rõ nhất cơn đau xuất phát từ vùng thắt lưng và lan dọc xuống chân theo đường đi của dây thần kinh tọa.

Dấu hiệu nhận biết khi bị đau thần kinh tọa

Dây thần kinh tọa đảm nhận hai nhiệm vụ cực kỳ quan trọng: Điều khiển vận động và truyền tín hiệu cảm giác.

Chức năng vận động: Dây thần kinh tọa truyền tín hiệu từ não bộ xuống các nhóm cơ ở đùi, cẳng chân và bàn chân, giúp chúng ta thực hiện những động tác quen thuộc như đi lại, chạy nhảy, đứng lên – ngồi xuống, nhón gót hoặc co duỗi ngón chân.

Chức năng cảm giác: Dây thần kinh tọa đưa tín hiệu từ chân trở về não, giúp cơ thể cảm nhận được nóng, lạnh, đau, tê bì hoặc cảm giác khi có vật chạm vào da dọc theo chiều dài của chân.

Vì vậy, khi dây thần kinh tọa bị chèn ép, người bệnh thường xuất hiện hai nhóm dấu hiệu rõ rệt: Rối loạn cảm giác và rối loạn vận động.

Dấu hiệu tổn thương chức năng cảm giác

Khi dây thần kinh tọa bị chèn ép, tín hiệu cảm giác truyền về não có thể bị rối loạn. Thay vì ghi nhận cảm giác chạm, nóng, lạnh hoặc đau một cách bình thường, dây thần kinh có thể gửi về não những tín hiệu “báo động giả”, khiến người bệnh cảm thấy đau, tê bì hoặc châm chích bất thường.

• Đau rát dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa: Cơn đau thường có cảm giác như luồng điện giật, đau buốt hoặc nóng rát. Người bệnh không chỉ đau ở thắt lưng, mà cơn đau chạy thành một đường rõ rệt từ thắt lưng, xuyên qua mông, lan xuống mặt sau đùi, bắp chân, lòng bàn chân hoặc các ngón chân.

• Tê bì, châm chích (dị cảm): Cảm thấy chân tê rần thường được ví giống như khi ngồi lâu máu khó lưu thông, hoặc như có hàng ngàn con kiến đang bò dưới da. Vùng tê thường xuất hiện ở mu bàn chân, gót chân, ngón chân cái hoặc ngón út, tùy theo vị trí rễ thần kinh bị chèn ép.

• Giảm hoặc mất cảm giác thực tế: Người bệnh không cảm nhận rõ nóng, lạnh hoặc đau tại một vùng da ở chân. 

Dấu hiệu tổn thương chức năng vận động

Khi chức năng vận động của dây thần kinh tọa bị ảnh hưởng, tín hiệu từ não bộ xuống các nhóm cơ ở chân bị gián đoạn. Lúc này, người bệnh sẽ khó nhấc mũi bàn chân hoặc các ngón chân lên khỏi mặt đất khi bước đi. Bên cạnh đó, chân bên bị đau có thể yếu hơn rõ rệt. Người bệnh gặp khó khăn khi thực hiện các động tác đơn giản như nhón gót chân, đứng bằng gót chân, co duỗi ngón chân hoặc đứng dậy khỏi ghế mà không dùng tay vịn.

Đau thần kinh tọa khiến người bệnh gặp khó khăn khi thực hiện các động tác đơn giản.

Nguyên nhân dẫn đến đau thần kinh tọa

Khoảng 90% trường hợp đau thần kinh tọa có liên quan đến thoát vị đĩa đệm. Ngoài thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa cũng có thể do gai xương cột sống. Khi gai xương hình thành ở rìa đốt sống, dây thần kinh tọa có thể bị kích thích, gây đau buốt. Hiếm gặp hơn, khối u hoặc các bất thường trong ống sống cũng có thể tạo áp lực lên dây thần kinh và gây đau.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ đau thần kinh tọa gồm:

• Tuổi tác: Người trong độ tuổi từ 20–50, đặc biệt người cao tuổi có nguy cơ bị thoát vị đĩa đệm cao hơn. Do càng tuổi càng lớn, đĩa đệm và các khớp cột sống càng dễ hao mòn. Điều này tạo điều kiện cho tình trạng chèn ép dây thần kinh tọa hoặc các vấn đề cột sống khác xuất hiện.

• Béo phì: Thừa cân khiến cột sống phải chịu tải nhiều hơn, đặc biệt là vùng thắt lưng. Áp lực này kéo dài có thể làm đĩa đệm bị quá tải, từ đó làm tăng nguy cơ đau lưng và đau thần kinh tọa.

• Đặc thù công việc: Những người thường xuyên cúi gập người, xoay vặn lưng, khuân vác nặng hoặc lái xe đường dài dễ khiến cột sống thắt lưng chịu lực lặp lại liên tục. 

• Ngồi lâu, ít vận động: Người ngồi nhiều hoặc ít vận động thường có nguy cơ thoát vị đĩa đệm cao hơn người thường xuyên vận động. Khi ngồi lâu, áp lực dồn lên vùng thắt lưng tăng lên, khiến cột sống dễ mất ổn định hơn.

• Bệnh tiểu đường: Tiểu đường làm lượng đường trong máu tăng cao, dễ khiến các mạch máu và sợi thần kinh bị tổn thương. Vì vậy, nếu bạn bị tiểu đường và gặp các triệu chứng như tê bì, châm chích  hoặc đau lan xuống chân thì nên đi thăm khám sớm.

Ai là người có nguy cơ mắc chứng đau thần kinh tọa cao nhất?

Theo số liệu thống kê, khoảng 5–10% người bị đau lưng dưới có thể tiến triển thành đau thần kinh tọa. Đáng chú ý, đau lưng dưới lại là vấn đề rất phổ biến, khi có đến 49–70% dân số từng trải qua tình trạng này ít nhất một lần trong đời.

Ngoài các yếu tố liên quan đến đau lưng dưới, một số người cũng có nguy cơ mắc đau thần kinh tọa cao hơn:

• Người trong độ tuổi trung niên và cao tuổi: Quá trình thoái hóa đĩa đệm, gai xương hoặc hẹp ống sống theo thời gian có thể làm tăng nguy cơ chèn ép rễ thần kinh.

• Người có chiều cao nổi bật: Cột sống dài hơn có thể chịu nhiều áp lực cơ học hơn, đặc biệt khi kết hợp với tư thế sai, ngồi lâu hoặc lao động nặng.

• Người thường xuyên căng thẳng tinh thần: Stress kéo dài có thể làm tăng trương lực cơ, khiến vùng lưng dưới, cơ mông và cơ quanh cột sống dễ co cứng, từ đó làm triệu chứng đau lan xuống chân rõ hơn.

• Người hút thuốc lá: Hút thuốc có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn máu nuôi dưỡng đĩa đệm, làm tăng nguy cơ thoái hóa và tổn thương cấu trúc cột sống.

• Người làm nghề phải ngồi lâu hoặc rung lắc nhiều: Tài xế xe tải, người vận hành máy móc… dễ bị tăng áp lực lặp lại lên cột sống thắt lưng, làm tăng nguy cơ đau dây thần kinh tọa.

Đau thần kinh tọa có thể chữa khỏi được không?

Tin tốt là đau thần kinh tọa có thể cải thiện tốt nếu được điều trị đúng hướng. Bất kể nguyên nhân đến từ thoát vị đĩa đệm, gai xương hay tình trạng chèn ép rễ thần kinh vùng thắt lưng, khoảng 90% đau thần kinh tọa sẽ khỏi mà không cần phẫu thuật.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người bệnh có thể phớt lờ cơn đau hoặc chờ triệu chứng tự biến mất. Nếu bản thân hoặc người nhà có dấu hiệu đau thần kinh tọa, việc thăm khám sớm là rất cần thiết. Vì đau thần kinh tọa kéo dài có thể khiến dây thần kinh bị tổn thương nghiêm trọng hơn. Người bệnh có thể yếu cơ, đi lại kém vững, khó nhấc mũi bàn chân khi bước đi hoặc dễ vấp ngã. Trong một số trường hợp hiếm gặp, người bệnh có thể “sống chung” với tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Quy trình chẩn đoán đau dây thần kinh tọa chuẩn quốc tế

Tại các phòng khám cơ xương khớp chuẩn quốc tế như Chiro Lifestyle, quy trình chẩn đoán đau thần kinh tọa thực hiện rất nghiêm ngặt, bài bản và cá nhân hóa. Người bệnh sẽ thăm khám 1:1 cùng bác sĩ Chiropractic để xác định chính xác nguyên nhân gây chèn ép rễ thần kinh và lên phác đồ điều trị hiệu quả.

Bước 1: Khám lâm sàng và kiểm tra cơ sinh học

Trước tiên, bác sĩ Chiropractic sẽ khai thác triệu chứng, thời điểm khởi phát cơn đau và tiền sử bệnh lý liên quan. Sau đó, bác sĩ sẽ kiểm tra cơ sinh học– Đây là bước quan trọng để phân biệt đau thần kinh tọa với đau lưng hoặc các vấn đề thần kinh khác

• Quan sát dáng đi: Nhằm kiểm tra xem có nguyên nhân cơ học nào làm tăng áp lực lên dây thần kinh tọa như lệch vùng chậu, cong vẹo cột sống…

• Nghiệm pháp nâng chân thẳng (Lasègue test): Người bệnh nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng, bác sĩ từ từ nâng từng chân lên. Nếu cơn đau nhói, buốt giật lan từ mông xuống chân xuất hiện khi chân được nâng ở khoảng 30–70 độ, điều này có thể gợi ý rễ thần kinh tọa đang bị kích thích hoặc chèn ép.

• Kiểm tra sức cơ: Bác sĩ sẽ kiểm tra sức cơ, phản xạ, độ linh hoạt và khả năng kiểm soát vận động của chân để đánh giá mức độ ảnh hưởng lên dây thần kinh.

Bước 2: Chẩn đoán hình ảnh là bước bắt buộc

Dây thần kinh tọa nằm sâu bên trong cơ thể, được bao quanh bởi đốt sống, đĩa đệm, dây chằng và các khối cơ. Vì vậy, bác sĩ cần chẩn đoán hình ảnh để quan sát rõ cấu trúc bên trong và đánh giá mức độ tổn thương.

Bác sĩ cần đọc kết quả chẩn đoán hình ảnh để biết chính xác nguyên nhân gây đau thần kinh tọa

Một số kỹ thuật chẩn đoán thường được sử dụng gồm:

• Chụp X-quang hoặc CT cột sống: Giúp đánh giá cấu trúc xương, phát hiện trượt đốt sống, hẹp khe đốt sống, thoái hóa, gai xương hoặc các bất thường làm hẹp không gian quanh rễ thần kinh.

• Chụp MRI: Cho hình ảnh chi tiết hơn về đĩa đệm, rễ thần kinh, dây chằng. Phương pháp này thường được bác sĩ chỉ định khi nghi ngờ bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống hoặc chèn ép thần kinh mức độ nặng.

• Đo điện cơ EMG hoặc chụp tủy đồ: Có thể được chỉ định trong các trường hợp phức tạp, chẳng hạn người bệnh có tiểu đường, nghi ngờ tổn thương thần kinh ngoại biên…

Đau thần kinh tọa có thể chữa khỏi bằng cách nào?

Tùy mức độ chèn ép dây thần kinh và nguyên nhân gây đau, đau thần kinh tọa có thể được điều trị bằng nhiều phương pháp khác nhau, từ chăm sóc tại nhà, dùng thuốc, vật lý trị liệu, nắn chỉnh Chiropractic.

Chăm sóc tại nhà khi triệu chứng nhẹ

Trong giai đoạn đầu, nếu cơn đau chưa quá nghiêm trọng và không mất cảm giác hoặc rối loạn vận động, bác sĩ có thể hướng dẫn người bệnh giảm đau thần kinh tọa tại nhà bằng một số cách sau:

• Chườm lạnh và chườm nóng: Trong vài ngày đầu, chườm lạnh có thể hỗ trợ giảm đau và giảm sưng viêm quanh vùng thắt lưng. Sau đó, chườm nóng giúp thư giãn cơ, tăng tuần hoàn máu và giảm cảm giác co cứng. Mỗi lần chườm nên kéo dài khoảng 15–20 phút.

• Sử dụng thuốc không kê đơn: Một số thuốc giảm đau hoặc thuốc chống viêm không kê đơn có thể giúp làm dịu cơn đau tạm thời. Tuy nhiên, người bệnh không nên lạm dụng thuốc kéo dài, đặc biệt nếu có bệnh dạ dày, gan, thận hoặc đang dùng thuốc điều trị khác.

• Vận động nhẹ nhàng và giãn cơ: Nghỉ ngơi hoàn toàn trong thời gian dài có thể khiến cơ lưng, cơ mông và cơ core yếu hơn. Thay vào đó, người bệnh nên duy trì các vận động nhẹ, đi bộ ngắn, giãn cơ thắt lưng, cơ mông phù hợp để giảm áp lực lên dây thần kinh tọa.

Nếu triệu chứng không cải thiện sau vài tuần, người bệnh nên thăm khám sớm để xác định chính xác nguyên nhân và được tư vấn phác đồ điều trị phù hợp.

Nắn chỉnh Chiropractic – Giải phóng áp lực lên rễ thần kinh

Nhiều trường hợp đau thần kinh tọa bắt nguồn từ sự sai lệch ở vùng cột sống thắt lưng, khung chậu hoặc các khớp liên quan. Khi đốt sống bị sai lệch, đĩa đệm thoát vị, gai xương hoặc cơ vùng mông co thắt kéo dài, không gian quanh rễ thần kinh có thể bị thu hẹp, gây chèn ép và tạo nên cơn đau buốt lan từ lưng xuống chân.

Nắn chỉnh Chiropractic giúp giải phóng áp lực lên rễ thần kinh.

Với phương pháp nắn chỉnh Chiropractic, bác sĩ sẽ sử dụng lực tay để điều chỉnh các sai lệch cơ học và giảm áp lực bất thường lên vùng thắt lưng. Khi áp lực quanh rễ thần kinh được giải phóng, các triệu chứng như đau buốt lan xuống chân, tê bì, châm chích hoặc hạn chế vận động sẽ khỏi một cách tự nhiên mà không phụ thuộc vào thuốc giảm đau.

Vật lý trị liệu 

Bên cạnh Chiropractic, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng giữ vai trò rất quan trọng trong điều trị đau thần kinh tọa. Tùy vào nguyên nhân và mức độ chèn ép thần kinh, bác sĩ có thể chỉ định các thiết bị trị liệu như laser công suất cao 25W, siêu âm trị liệu, điện trị liệu giảm đau hoặc hệ thống giảm áp cột sống HillDT.

Trong đó, HillDT ứng dụng công nghệ giảm áp cột sống chuyên sâu với cảm biến thông minh, có khả năng ghi nhận phản ứng co cơ và tự động điều chỉnh lực kéo phù hợp. Cơ chế này giúp tạo áp suất âm trong đĩa đệm, giúp giảm áp lực từ phần đĩa đệm lồi hoặc thoát vị lên rễ thần kinh. Đồng thời, HillDT còn thúc đẩy trao đổi dịch, đưa oxy và dưỡng chất đến vùng đĩa đệm tổn thương, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phục hồi.

HillDT ứng dụng công nghệ giảm áp cột sống chuyên sâu với cảm biến thông minh.

Phục hồi chức năng

Khi bị đau thần kinh tọa, cơ thể thường có phản xạ “bảo vệ” bằng cách co cứng các nhóm cơ quanh thắt lưng, mông và hông. Nếu tình trạng này kéo dài, cơ có thể dần suy yếu, mất cân bằng và làm cột sống thắt lưng chịu áp lực nhiều hơn. 

Phục hồi chức năng giúp người bệnh kích hoạt và tăng cường các nhóm cơ nâng đỡ quan trọng như cơ core, cơ bụng sâu, cơ lưng và cơ mông. Khi những “chiếc đai lưng tự nhiên” này khỏe hơn, chúng sẽ giữ vững cột sống, phân bổ lực tốt hơn và giảm áp lực lên các đốt sống, rễ thần kinh tọa. Song song đó, các bài tập kéo giãn cột sống giúp mở rộng khoảng trống giữa các đốt sống, làm mềm vùng cơ co cứng và hỗ trợ giảm lực chèn ép lên dây thần kinh tọa.

Để điều trị đau thần kinh tọa hiệu quả, người bệnh cần chọn đúng nơi thăm khám ngay từ đầu. Tại Chiro Lifestyle – Phòng khám Cơ xương khớp & Thần kinh cột sống quốc tế tại phường Bàn Cờ, người bệnh được bác sĩ Chiropractic nước ngoài trực tiếp thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị đau thần kinh tọa được cá nhân hóa.

Quá trình điều trị kết hợp chẩn đoán hình ảnh, nắn chỉnh Chiropractic, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng. Các kỹ thuật viên có chuyên môn sẽ đồng hành trong từng buổi trị liệu, cùng hệ thống thiết bị hiện đại từ Âu – Mỹ, nhằm hỗ trợ giảm đau, xử lý nguyên nhân gốc, cải thiện tầm vận động và giúp người bệnh sinh hoạt thoải mái hơn.

Hãy liên hệ Chiro Lifestyle để được tư vấn liệu trình điều trị đau thần kinh tọa đúng cách và phục hồi vận động an toàn hơn.

Phòng khám Chiro Lifestyle:

• Địa chỉ: 406 Nguyễn Thị Minh Khai, P. Bàn Cờ, TP. HCM
• Hotline: 1900 54 55 24
• Fanpage: Chiro Lifestyle - Chăm sóc cơ xương khớp